Informacja prawna w sprawie ustawy z dnia 28 listopada 2020 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (dot. wprowadzenia tzw. estońskiego modelu opodatkowania)

[1]  W dniu 28 listopada 2020r. Sejm RP uchwalił  ustawę o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy numer 643), w której przewidziano wprowadzenie dwóch fakultatywnych wariantów opodatkowania, tj.:

  1. systemu wzorowanego na systemie estońskim wiążącego dochód do opodatkowania z kategoriami prawa bilansowego i polegającego na zmianie momentu powstania obowiązku podatkowego (tzw. ryczałt od dochodów spółek kapitałowych),
  2. specjalnego funduszu inwestycyjnego, który umożliwi szybsze rozliczenie amortyzacji środków trwałych w kosztach podatkowych.

Przesłanki ogólne dla obu wariantów opodatkowania

[2]  Z powyższych  instrumentów podatkowych będzie mógł skorzystać podatnik mający swoją siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli spełni łącznie następujące warunki:

1) łączne przychody z działalności osiągnięte w poprzednim roku podatkowym lub wartość średnich przychodów z działalności, obliczona na ostatni dzień poprzedniego roku podatkowego, z okresu opodatkowania ryczałtem, nie przekroczyły 100 000 000 zł liczonych z uwzględnieniem kwoty należnego podatku od towarów i usług;

2) mniej niż 50% tych przychodów pochodzi:

a)       z wierzytelności,

b)       z odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek,

c)       z części odsetkowej raty leasingowej,

d)       z poręczeń i gwarancji,

e)       z praw autorskich lub praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw,

f)       ze zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych,

g)       z transakcji z podmiotami powiązanymi w przypadku gdy w związku z tymi transakcjami nie jest wytwarzana wartość dodana pod względem ekonomicznym lub wartość ta jest znikoma;

3) podatnik:

a)       zatrudnia na podstawie umowy o pracę co najmniej 3 osoby w przeliczeniu na pełne etaty, niebędące udziałowcami ani akcjonariuszami tego podatnika, przez okres co najmniej 300 dni w roku podatkowym, a w przypadku gdy rokiem podatkowym nie jest okres kolejnych dwunastu miesięcy kalendarzowych – 82% dni przypadających w roku podatkowym, lub

b)       ponosi miesięcznie wydatki w kwocie stanowiącej co najmniej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z tytułu wypłaty wynagrodzeń na rzecz zatrudnionych na podstawie umowy innej niż umowa o pracę co najmniej 3 osób fizycznych, niebędących udziałowcami ani akcjonariuszami tego podatnika, jeżeli w związku z wypłatą tych wynagrodzeń na podatniku ciąży obowiązek poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych i składek określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;

4) prowadzi działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółki akcyjnej, której odpowiednio udziałowcami albo akcjonariuszami są wyłącznie osoby fizyczne nieposiadające praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciele (fundatorzy) lub beneficjenci fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym;

5) nie posiada udziałów (akcji) w kapitale innej spółki, tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym lub w instytucji wspólnego inwestowania, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną oraz innych praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciel (fundator) lub beneficjent fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym;

6) nie sporządza za dany okres opodatkowania sprawozdań finansowych zgodnie z MSR na podstawie art. 45 ust. 1a i 1b ustawy o rachunkowości;

a ponadto – jeśli chodzi o opodatkowanie ryczałtem  – jeśli złoży zawiadomienie o wyborze tej formy opodatkowania do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku podatkowego, w którym ma być opodatkowany ryczałtem.

[3] Podkreślić należy, że niektóre kategorie podatników zostały wyłączone z zakresu tej regulacji. Należą do nich m.in. przedsiębiorstwa prowadzące działalność na rynku finansowym, podatnicy uzyskujący dochody z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, czy podatnicy postawieni w stan upadłości lub likwidacji.

[4] Wprowadzenie powyższych reżimów podatkowych ma na celu podniesienie poziomu ponoszonych przez podatników spełniających wymienione kryteria  wydatków na inwestycje.  Z tego powodu korzystanie z tych rozwiązań powiązane ma być z obligatoryjnym ponoszeniem nakładów na cele inwestycyjne, z tym że za nakłady na cele inwestycyjne, w rozumieniu powyższej ustawy, należy uważać faktycznie ponoszone wydatki na  wytworzenie lub  nabycie fabrycznie nowych środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych lub opłaty ustalone w umowie leasingu (z wyłączeniem umowy leasingu operacyjnego), w części stanowiącej spłatę ich wartości początkowej. Za cel inwestycyjny nie będą jednak uważane wydatki ponoszone na wytworzenie, nabycie lub spłatę w ramach umowy leasingu  wartości: samochodów osobowych, środków transportu lotniczego, taboru pływającego oraz innych składników majątku służących głównie celom osobistym udziałowców albo akcjonariuszy lub członków ich rodzin.

Ryczałt od dochodów spółek kapitałowych

[5] Ten wariant opodatkowania wiązać się będzie ze znaczną modyfikacją podstawowych zasad opodatkowania, w  szczególności z przesunięciem momentu powstania obowiązku podatkowego. Jego istotą jest umożliwienie zapłaty podatku dopiero w momencie wypłaty zysku, a nie w momencie jego wypracowania.

[6] Opodatkowaniu ryczałtem podlegać będzie dochód odpowiadający wysokości:

1)         zysku netto wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem w części, w jakiej zysk ten został uchwałą o podziale lub pokryciu wyniku finansowego netto przeznaczony:

       a)  do wypłaty udziałowcom albo akcjonariuszom (dochód z tytułu podzielonego zysku) lub

       b) na pokrycie strat powstałych w okresie poprzedzającym okres opodatkowania ryczałtem (dochód z tytułu zysku przeznaczonego na pokrycie strat);

2)           ukrytych zysków (dochód z tytułu ukrytych zysków);

3)           wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą (dochód z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą);

4)           nadwyżki wartości rynkowej składników przejmowanego majątku lub wniesionego w drodze wkładu niepieniężnego ponad wartość podatkową tych składników (dochód z tytułu zmiany wartości składników majątku) – w przypadku łączenia, podziału, przekształcenia podmiotów lub wniesienia w drodze wkładu niepieniężnego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części;

5)           sumy zysków netto osiągniętych w każdym roku podatkowym stosowania opodatkowania ryczałtem w części, w jakiej te zyski nie były zyskami podzielonymi lub nie zostały przeznaczone na pokrycie straty (dochód z tytułu zysku netto) –  w przypadku podatnika, który zakończył opodatkowanie ryczałtem;

6)           wartości przychodów i kosztów podlegających zgodnie z przepisami o rachunkowości zarachowaniu w roku podatkowym i uwzględnieniu w zysku (stracie) netto, które nie zostały uwzględnione w tym zysku (stracie) netto (dochód z tytułu nieujawnionych operacji gospodarczych).

[7] Wysokość stawki podatku uzależniona będzie od wielkości podatnika oraz nakładów inwestycyjnych dokonanych przez podatnika w okresie stosowania ryczałtu.

Co do zasady ryczałt wynosić będzie:

1) 15% podstawy opodatkowania – w przypadku małego podatnika oraz podatnika, którego wartość średnich przychodów nie przekracza wartości maksymalnych przychodów określonych dla małego podatnika;

2) 25% podstawy opodatkowania – w przypadku podatnika innego niż wskazany w pkt 1.

Ustawa przewiduje jednak, że w przypadku podstawy opodatkowania ustalanej od dochodu z tytułu zysku netto stawka podatku podlegać będzie obniżeniu o pięć punktów procentowych, jeżeli nakłady na cele inwestycyjne osiągną określone w ustawie wartości.

[8] W przypadku ryczałtu od dochodów spółek kapitałowych zachowane zostanie opodatkowanie na dwóch poziomach: podatkiem od dochodów osób prawnych w momencie wypłaty zysku przez spółkę oraz podatkiem od dochodów osób fizycznych z tytułu odpowiadającego rodzajowi dokonanej przez spółkę wypłaty.  Płacony na poziomie wspólników podatek od przychodów uzyskiwanych z dywidend (PIT), wypłacanych z zysków spółki osiągniętych w okresie opodatkowania ryczałtem, ma jednak ulegać obniżeniu  o proporcjonalne odliczenie podatku należnego zapłaconego przez tę spółkę od dochodu z zysku podzielonego, który przypada na przychód udziałowca (akcjonariusza) tej spółki. 

[9] Podatnik opodatkowany ryczałtem zobowiązany będzie do zwiększania nakładów na cele inwestycyjne, a wzrost mierzony będzie w okresach dwuletnich, w ramach dwóch kolejno następujących po sobie lat podatkowych (wzrost o 15%, nie mniej niż 20 000 zł), albo w okresie czteroletnim, jeżeli podatnik realizuje znaczącą dla prowadzonej działalności inwestycję i w odpowiednim terminie złoży do właściwego naczelnika urzędu skarbowego informację o przedmiocie inwestycji, roku poniesienia nakładów i terminie planowanego zakończenia inwestycji (wzrost o 33%, nie mniej niż 50 000 zł). Warunek zwiększania nakładów będzie również spełniony jeżeli podatnik opodatkowany ryczałtem w okresie dwóch kolejno następujących po sobie lat podatkowych  opodatkowania ryczałtem poniósł wydatki na wynagrodzenia zatrudnionych osób fizycznych, z wyjątkiem udziałowców albo akcjonariuszy tego podatnika, w wysokości wyższej o 20%, jednak nie mniejszej niż 30 000 zł, w stosunku do kwoty takich wydatków poniesionych w roku podatkowym poprzedzającym dwuletni okres opodatkowania ryczałtem. Do wydatków na wynagrodzenia nie będzie zaliczać się wydatków, które na podstawie odrębnych przepisów obciążają bezpośrednio podatnika.

[10] W/w reżim opodatkowania wybierany będzie na okres czteroletni, z możliwością jego kontynuacji w następnych okresach czteroletnich.  W przypadku rezygnacji, zaprzestania spełniania lub naruszenia warunków stosowania tego reżimu podatnik traci prawo do ryczałtu, jednakże w sytuacji,  gdy podatnik przekroczy warunek przychodowy będzie mógł kontynuować tę formę opodatkowania, z tym że zobowiązany będzie ustalać domiar zobowiązania podatkowego.

Specjalny fundusz inwestycyjny

[11] Tenwariant umożliwia zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów odpisów na wyodrębniony w kapitale rezerwowym fundusz utworzony na cele inwestycyjne. Aby odpisy te mogły zostać rozliczone w kosztach podatkowych muszą odpowiadać wartości zysku spółki (lub jego części) osiągniętego za rok poprzedzający rok podatkowy, a  równowartość środków pieniężnych odpowiadająca wartości odpisu na ten fundusz musi zostać faktycznie wpłacona, nie później niż w dniu dokonania tego odpisu, na wyodrębniony wyłącznie w tym celu rachunek rozliczeniowy podmiotu kwalifikowanego w rozumieniu art. 119zg pkt 4 Ordynacji podatkowej albo rachunek członka spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej będącego podmiotem kwalifikowanym w rozumieniu art. 119zg pkt 4 Ordynacji podatkowej. Wpłacone środki pieniężne nie mogą pochodzić z pożyczki (kredytu), dotacji, subwencji, dopłat ani innych form wsparcia finansowego i muszą zostać wydatkowane na cele inwestycyjne co do zasady nie później niż w roku podatkowym następującym po roku, w którym dokonano tego odpisu (a wyjątkowo do trzeciego  roku podatkowego, następującego po roku, w którym dokonano tego odpisu).

[12]  Kwota odpisu na fundusz będzie stanowić pomoc de minimis, a ustawa przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykorzystania środków funduszu w postaci konieczności zapłaty odsetek i utraty prawa dokonywania odpisów zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów na powyższych zasadach przez okres 3 lat podatkowych, nie krócej niż przez 36 miesięcy.

[13] Opisywana ustawa została w dniu 28 listopada 2020r. podpisana przez Prezydenta RP. Przepisy wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2021r.  Pełny tekst ustawy zmieniającej przepisy podatkowe dostępny jest pod poniższym linkiem:

http://orka.sejm.gov.pl/proc9.nsf/ustawy/643_u.htm

OPRACOWALI:

Anna Zielińska-Jadwiszczok, radca prawny,

Mariusz Mirosławski, radca prawny

Kancelaria Radców Prawnych

Mirosławski Galos Mozes sp. j.

w Sosnowcu